De Vlaamse veehouderij moet rekening houden met onzekerheid rond de aanvoer en prijs van soja vanaf 2027. Dat bleek deze week in de Commissie Landbouw van het Vlaams Parlement. Door de Europese ontbossingsverordening, de EUDR, vreest de veevoedersector dat niet alle soja tijdig en betaalbaar aan de nieuwe voorwaarden zal voldoen.
De Europese ontbossingsverordening moet ervoor zorgen dat producten zoals soja niet gelinkt zijn aan ontbossing. De doelstelling wordt breed ondersteund, maar de praktische uitvoering zorgt voor ongerustheid bij de veevoedersector. Volgens de vraagstelling in het parlement waarschuwen onder meer de Europese FEFAC en het Belgische BFA voor mogelijke bevoorradingsproblemen, bijkomende administratieve lasten en hogere kosten voor de veevoeder- en veehouderijsector. Europa blijft sterk afhankelijk van ingevoerde soja: in 2024 importeerde de EU meer dan 34 miljoen ton sojabonen en sojaschroot, tegenover een eigen productie van ongeveer 3 miljoen ton.
Brouns: “De tijd dringt”
Minister van Landbouw Jo Brouns erkende in de commissie dat het risico op tekorten reëel is. Volgens hem is vooral de verplichting om sojastromen vanaf de oogst volledig gescheiden te houden voor producerende landen een grote uitdaging. Soja wordt wereldwijd als bulkproduct verhandeld en vervoerd, vaak in gemengde stromen. Die scheiding kan leiden tot extra kosten in oorsprongslanden zoals Argentinië, Brazilië, de Verenigde Staten en India.
Voor Vlaamse veehouders kan dat rechtstreeks doorwegen in de voederfactuur. Een Vlaamse kosteninschatting is er niet, maar de minister verwees naar een raming van de Europese diervoederfederatie die de meerprijs voor EUDR-conforme soja momenteel op ongeveer 10 procent schat. Ook andere eiwitrijke grondstoffen, zoals koolzaadschroot en zonnebloemmeel, volgen vaak de prijsbewegingen van sojaschroot.
Het moet wel werkbaar blijven
Brouns benadrukte dat Vlaanderen de strijd tegen ontbossing blijft steunen, maar dat de uitvoering werkbaar moet blijven. Hij wil op Europees niveau blijven aandringen op meer duidelijkheid. Ook wil hij een garantiesysteem met derde landen, naar het voorbeeld van Argentinië. Hij pleitte voor een betere erkenning van onafhankelijke certificeringssystemen binnen de Europese regels. Vandaag is daar binnen de EUDR volgens de minister nog geen volwaardig mechanisme voor voorzien.
Roep om eiwittransitie
Tegelijk kwam in de commissie de Vlaamse afhankelijkheid van ingevoerde soja opnieuw scherp naar voren. Verschillende parlementsleden vroegen om sterker in te zetten op eigen eiwitproductie, zoals veldbonen, lupinen en erwten. Ook de verhouding tussen steun voor faunamengsels en steun voor eiwithoudende gewassen kwam ter sprake. Volgens minister Brouns zijn er in Vlaanderen nog heel wat stappen te zetten, al ligt de grote omslag volgens hem vooral op Europees niveau.
Voor veehouders betekent dit dossier vooral dat voederzekerheid en voederprijs de komende maanden nauw opgevolgd moeten worden. De discussie gaat niet alleen over duurzaamheid, maar ook over strategische autonomie: hoe afhankelijk blijft de Vlaamse veehouderij van ingevoerde eiwitbronnen, en hoe snel kunnen Europese en lokale alternatieven opgeschaald worden?
Tekst: Gerben Hofman
Beeld: beeldarchief Prosu BV
