PRRS blijft een van de grootste uitdagingen in de Belgische varkenshouderij. De nieuwste resultaten van de PRRS-Monitors van DGZ tonen aan dat sommige bedrijven erin slagen het virus langdurig onder controle te houden, terwijl andere bedrijven blijven kampen met een instabiele of blijvend positieve situatie. De conclusie is duidelijk: zonder structurele monitoring is gericht sturen onmogelijk.
Grote variatie PRRS-Monitor Biggen
In 2025 namen 162 Belgische varkensbedrijven deel aan de PRRS-Monitor Biggen, de meest gebruikte monitor in Vlaanderen. Meer dan de helft van deze bedrijven zijn trouwe deelnemers die al minstens drie keer hebben deelgenomen. Dit bewijst dat een groot deel van de deelnemers het belang inziet van regelmatige monitoring.
De resultaten tonen een sterk uiteenlopend beeld. 17% van de bedrijven die meerdere keren deelnamen blijft consistent negatief, 49 % blijft structureel positief en 34% toont wisselende resultaten. Deze cijfers benadrukken het belang van monitoring, ook voor bedrijven die een stabiel resultaat halen, enerzijds om de evolutie te kunnen opvolgen en anderzijds om tijdig in te kunnen grijpen wanneer de situatie verandert. Zonder continue monitoring blijven problemen vaak onder de radar.
Bij bedrijven die slechts eenmalig deelnamen aan de Monitor, testte 83% positief voor een veldstam. Dit benadrukt nogmaals het belang van regelmatige monitoring en opvolging in de aanpak van het wijdverspreide en moeilijk te bestrijden PRRS-virus.
Langdurig negatieve bedrijven: mogelijk maar niet vanzelfsprekend
Als we kijken naar de cijfers van de PRRS-Monitor Biggen over een periode van twee jaar (2024-2025), zien we dat de PRRSV-status ook over een langere periode gunstig kan evolueren of dat bedrijven zelfs in staat zijn om PRRS gedurende een lange periode onder controle te houden.
11% van de 195 beslagen die in 2024-2025 deelnamen testte negatief bij elke uitgevoerde monitor. Voor een aantal van deze bedrijven betekent dit zelfs meer dan 3 opeenvolgende monitors met enkel negatieve resultaten op PCR. 14% van de beslagen evolueerde van positief naar negatief.
Dit bewijst dat een stabiele, negatieve situatie in de biggenafdeling haalbaar is, mits een doordachte aanpak en consequente opvolging. Tegelijk toont het aan dat dit geen vanzelfsprekendheid is en blijvende inspanningen vraagt. De PRRS-Monitor vormt hierbij een onmisbaar element: de resultaten bevestigen de goede werking van een bedrijf maar maken ook snel duidelijk wanneer er opnieuw sprake kan zijn van een insleep. In dat geval kan tijdig worden ingegrepen.
Controle ook haalbaar in varkensdense regio’s
Deelnemers aan de PRRS-Monitor Biggen krijgen na elke uitgevoerde monitor een rapport met een overzicht en evolutie van hun resultaten met daarnaast een benchmark. Die toont waar het bedrijf zich positioneert ten opzichte van andere varkensbedrijven die de laatste twee jaar minstens drie monitors hebben uitgevoerd. Een belangrijke vaststelling: uit de recente resultaten blijkt dat bedrijven die PRRS-negatief testen verdeeld zijn over alle provincies. Dit doorbreekt het idee dat het onmogelijk zou zijn om PRRS in elke biggenafdeling onder controle te houden, zelfs in regio’s met een hoge varkensdensiteit zoals West-Vlaanderen.
Vergelijkbaar beeld bij de andere PRRS-Monitors
Ook bij de andere PRRS-Monitors zien we gelijkaardige patronen, al zijn de aantallen daar kleiner. Van de 43 bedrijven die aan de PRRS-Monitor Opfokvarkens deelnam, zet bijna 80% structureel in op het opvolgen van hun PRRSV-status door meermaals monitors uit te voeren. Van deze trouwe deelnemers bleef ongeveer 40% consequent negatief, terwijl eenzelfde percentage consequent positief testte. De overige 20% vertoonde wisselende resultaten. Dit bevestigt dat ook de resultaten in de opfokfase vaak stabiel negatief zijn óf dat er structurele problemen zijn. Opvolging blijft cruciaal volgens DGZ.
Aan de PRRS-Monitor Vleesvarkens namen 9 bedrijven deel. De meesten hiervan waren eenmalige deelnemers, waarvan 50% positief en 50% negatief testte. Bij de bedrijven die meerdere keren deelnamen, bleef één bedrijf consequent negatief, één bedrijf consequent positief, en twee bedrijven hadden wisselende resultaten.
Hoewel het aantal deelnemers beperkt is, bevestigen deze resultaten dat monitoring een waardevolle aanvulling kan zijn voor vleesvarkensbedrijven, zeker voor bedrijven die PRRS reeds onder controle hebben in de biggenafdeling en hun monitoring en aanpak verder willen verfijnen.
Tot slot is er de PRRS-Monitor Varkensbedrijf, die zich richt op bedrijven die niet vaccineren met het opsporen van antistoffen (ELISA). Ongeveer de helft van deze deelnemers (12) neemt regelmatig deel, wat aantoont dat deze groep interesse heeft in een structurele opvolging.
Vier PRRS-Monitors, één doel: inzicht en controle
Het PRRS-programma biedt verschillende monitors aan, zodat elk varkensbedrijf er een kan kiezen die het beste aansluit bij de eigen bedrijfssituatie.
- PRRS-Monitor Biggen: de meest gebruikte monitor in Vlaanderen, een praktisch en toegankelijk hulpmiddel voor alle varkensbedrijven die de PRRSV-status in hun biggenafdeling verder willen opvolgen of bedrijven die er een eerste inzicht willen in krijgen.
- PRRS-Monitor Opfokvarkens: biedt inzicht in circulatie bedrijven die beren of gelten opfokken.
- PRRS-Monitor Vleesvarkens: zorgt voor controle in de afmestfase.
- PRRS-Monitor Varkensbedrijf: specifiek voor niet-vaccinerende bedrijven.
Van meten naar sturen
De PRRS-Monitors zijn meer dan alleen een analyse, het zijn instrumenten die je kan gebruiken om je bedrijfsvoering te verbeteren. Door drie keer per jaar bloedmonsters te laten nemen, krijg je een duidelijk beeld van de PRRSV-status op je bedrijf:
- Opsporing van viruscirculatie (PCR),
- Typering van de stam (sequenering): gaat het steeds om dezelfde virusstam of is er insleep van een nieuwe stam,
- In kaart brengen van immuniteitsstatus (ELISA) om bedrijven op te volgen die niet vaccineren en daarnaast negatieve biggen en vleesvarkens hebben.
De Monitors stellen je in staat om gericht bij te sturen (bv. op het vlak van bioveiligheidsmaatregelen of een aangepaste vaccinatiestrategie), de evolutie van de maatregelen op te volgen en tijdig in te grijpen indien er veranderingen opduiken. Het onderscheid tussen interne circulatie en nieuwe insleep bijvoorbeeld is cruciaal om de juiste maatregelen te nemen.
Financiële ondersteuning
Het Sanitair Fonds voorziet een tussenkomst van 35 euro per PCR en 10 euro per ELISA. Daarnaast wordt 1 positief resultaat per monitor volledig vergoed voor typering van het virus (sequenering).
Wat betekent dit voor jouw bedrijf?
- Bedrijven die structureel monitoren, hebben meer grip op hun PRRSV-status. Ze detecteren sneller problemen, kunnen gerichter ingrijpen en bouwen aan een stabielere gezondheidssituatie.
- Bedrijven zonder monitoring missen die informatie en lopen het risico dat PRRSV onzichtbaar blijft sluimeren tot er klinische problemen gerelateerd aan het virus opduiken.
Bron: DGZ
