Vanaf 2028 wil de Europese Commissie een bezuiniging van 24 procent doorvoeren op het budget dat Nederland ontvangt voor de land- en tuinbouw. Dat blijkt uit voorstellen die de Europese Commissie presenteerde over het Europese landbouwbudget in de periode 2028 – 2034.
LTO-voorzitter Ger Koopmans reageert geschrokken: ‘Terwijl Brussel en Den Haag van ons vragen om grote stappen te blijven zetten voor de verduurzaming van bodem, water, natuur en klimaat, dreigt de financiering in belangrijke mate weg te vallen met deze draconische bezuiniging. Ik roep het demissionaire kabinet en de Tweede Kamer met klem op om dit doemscenario te voorkomen. Ook wij doen er in de komende twee jaar – voordat de nieuwe begroting gaat zijn vastgesteld – alles aan om deze plannen van tafel te krijgen.’
Voorstellen Europese Commissie
De voorstellen van de Europese Commissie zijn gepresenteerd in het kader van de nieuwe Europese meerjarenbegroting (MFK). Volgens dit voorstel zou Nederland voor de periode 2028 – 2034 jaarlijks een bedrag van 728 miljoen euro ontvangen ten behoeve van land- en tuinbouw. In de huidige begrotingsperiode betreft dat 960 miljoen euro per jaar.
Verduurzaming onder druk
Het opvangen van deze bezuiniging van 24 procent is onmogelijk zonder pijnlijke keuzes te maken. Keuzes die haaks staan op de doelen en ambities die de politiek én de samenleving van de agrarische sector vragen. Europese bijdragen aan agrarisch natuur- en landschapsbeheer komen fors onder druk te staan. Groenblauwe diensten en Europese investeringen op het gebied van water kunnen niet meer gefinancierd worden.
En, zelfs als de basispremie is teruggeschroefd naar de Europese ondergrens, dan nog kan de financiering voor de zogenaamde eco-regeling niet volledig in de been zijn gehouden. Welllicht moet de regeling zelfs geschrapt worden. De laatste jaren zagen we keer op keer dat de deelnamebereidheid onder boeren en tuinders aan de eco-regeling zeer groot is. En juist via deze regelingen zijn zij financieel in staat gesteld om extra stappen te zetten op het gebied van natuur en milieu.
Stappen achteruit
Eurocommissaris voor landbouw en voedsel Christophe Hansen heeft mooie ambities om jonge boeren te helpen om in de agrarische sector actief te blijven. Maar voor jonge boeren-steun lijkt geen Europees budget over te blijven. Het voortbestaan van de brede weersverzekering is onzeker, tenzij daar fors nationaal budget bij is gelegd. Terwijl boeren en tuinders juist meer moeten anticiperen op de risico’s van klimaatverandering. Ook kennis- en innovatieprogramma’s, samenwerkingsprogramma’s en investeringsregelingen dreigen stil te vallen.
Koopmans: ‘In plaats van te investeren in een toekomstbestendige land- en tuinbouw, dreigt onze voedselproducerende sector nu de grootste bezuinigingspost van Europa te worden. Een sector die we in deze tijden van toenemende handelsoorlogen en geopolitieke spanning juist zouden moeten koesteren.’
Oproep
De gepresenteerde stukken zijn eerste voorstellen vanuit de Europese Commissie. Koopmans: ‘Voordat de budgetvoorstellen definitief zijn, hebben we nog twee jaar aan discussie en onderhandeling voor de boeg. Ik roep het demissionaire en toekomstige kabinet, de huidige en de toekomstige Tweede Kamer, met klem op om deze dramatische bezuinigingsvoorstellen zo snel mogelijk van tafel te krijgen. Natuurlijk moet de noodzakelijke verhoging van onze defensie-uitgaven gefinancierd zijn, maar het is ronduit onverantwoord om dat zo eenzijdig weg te halen bij de sector die voor ons voedsel zorgt,’
De Europese Commissie geeft aan dat lidstaten de mogelijkheid krijgen om hun nationale cofinanciering op te schroeven. Daarmee worden ambities voor de land- en tuinbouw afhankelijker van nationale politiek. Koopmans: ‘Andere lidstaten zullen vermoedelijk eerder geneigd zijn om het landbouwbudget fors bij te plussen. Hiermee zou het gelijke speelveld in Europa dat we decennialang gekoesterd hebben (het Gemeenschappelijk landbouwbeleid) overboord gegooid zijn en worden onze agrariërs benadeeld in hun concurrentiepositie.’
Cijfers
De Europese meerjarenbegroting werkt met zevenjarige periodes. In de periode 2028 – 2034 ontvangt Nederland 8,5 miljard euro, waarvan 3,4 miljard euro bestemd is voor cohesiefondsen, ESF, visserij en andere taken. Voor de land- en tuinbouw is 5,1 miljard euro beschikbaar, wat neerkomt op 729 miljoen euro per jaar.
In de huidige begrotingsperiode ontvangt Nederland 960 miljoen euro per jaar, namelijk 717 miljoen euro voor pijler 1 (directe betalingen, eco-regeling), 73 miljoen euro voor pijler 2 (Agrarisch natuurbeheer, brede weersverzekering, jonge boeren) en 170 miljoen euro voor de erkende telersverenigingen groenten en fruit.
Als de steun voor telersverenigingen op peil is gehouden en de basispremie is terug geschroefd naar het Europese minimum van 130 euro per hectare, dan resteert jaarlijks 200 miljoen euro voor alle andere ambities. Ter illustratie: alleen al de eco-regeling kost dit jaar 219 miljoen euro.
Bron: LTO Nederland
