De Europese Commissie wil met haar nieuwe EU-veehouderijstrategie de sector toekomstbestendig maken. In de praktijk lijkt dit niet makkelijk te gaan worden. Ook op het internationale Cattle & Pig Event tijdens EuroTier was de vraag: ‘wie betaalt de rekening?’
Tijdens het debat gingen melkvee- en varkenshouders uit Duitsland, Ierland, Polen en Finland in gesprek met vertegenwoordigers van de Europese Commissie over dierenwelzijn, duurzaamheid, concurrentiekracht en de economische realiteit op het erf.
Strategisch kader, maar nog geen wetgeving
De Europese Commissie presenteerde op 7 juli jongstleden de EU-veehouderijstrategie. Het document moet richting geven aan de toekomst van de Europese veehouderij en heeft vijf speerpunten: crisisbestendigheid, concurrentiekracht, duurzame productie, regionale diversiteit en meer toegevoegde waarde.
De strategie is voorlopig geen wetgeving, maar een beleidskader. Concrete voorstellen moeten later volgen. Wel heeft de Commissie aangekondigd dat er nog dit jaar voorstellen komen voor aangepaste dierenwelzijnsregels voor pluimvee en dat ook voor geïmporteerde producten gelijkwaardige welzijnseisen moeten gaan gelden.
Ambities zonder budget
Een belangrijk discussiepunt was de financiering van de plannen. Carlos Martin Ovilo van de Europese Commissie erkende dat de strategie momenteel niet wordt ondersteund door een specifiek budget. Dit gaf kritische reacties vanuit de praktijk. “Wij kunnen uitvoeren wat Brussel verlangt, maar iemand moet het uiteindelijk betalen”, stelde een melkveehouder uit Noord-Duitsland.
DLG-voorzitter Hubertus Paetow stelde dat hogere standaarden alleen succesvol zijn wanneer die in de markt worden beloond. Maar het risico is dat ze leiden tot een concurrentienadeel ten opzichte van producenten buiten Europa. Hij wees daarbij ook op het economische belang van de veehouderij. Volgens hem is de sector met een jaarlijkse omzet van ongeveer 400 miljard euro goed voor circa 40 procent van de landbouwkundige toegevoegde waarde binnen de EU.
Wetenschappelijke onderbouwing nodig
Wat draagt wel en wat draagt niet bij aan dierwelzijn? Dit onderwerp werd aangehaald door de Finse melkveehoudster Virpi Paavola. Zij pleitte ervoor om dierenwelzijnsmaatregelen vooral op wetenschap te baseren en niet uitsluitend op maatschappelijke verwachtingen. Zij waarschuwde dat uniforme regels niet altijd passen bij de diversiteit van de Europese veehouderij. Volgens haar moeten dergelijke regionale verschillen, zoals bevolkingsdichtheid en onderlinge afstanden worden meegenomen bij nieuwe regelgeving.
Zorg over economische gevolgen
Ook de economische gevolgen van strengere dierenwelzijnseisen kwamen uitgebreid aan bod. De Poolse varkenshouder Jarosław Szurko plaatste vraagtekens bij verplichte groepshuisvesting voor zeugen. “Sluiten dergelijke maatregelen daadwerkelijk aan bij het natuurlijke gedrag van dieren of komen ze vooral voort uit verwachtingen van consumenten?”, zo vroeg hij zich af.
De Duitse melkveehouder Renke Ackermann waarschuwde dat steeds hogere eisen jonge ondernemers kunnen ontmoedigen om een bedrijf over te nemen. “Consumenten vragen om hoge standaarden, maar betalen die vaak niet aan de kassa”, was zijn conclusie.
Exportmarkt onder druk
Voor de varkenshouderij speelt daarnaast een veranderende wereldmarkt. Szurko wees erop dat China steeds meer inzet op eigen productie, waardoor de Europese exportpositie onder druk komt te staan. Tegelijkertijd kampen bedrijven met stijgende kosten en een tekort aan personeel. Het vinden van nieuwe medewerkers wordt volgens diverse deelnemers steeds moeilijker.
Technologie is deel van de oplossing
Automatisering en digitalisering kunnen volgens de deelnemers helpen om arbeidstekorten op te vangen en werk aantrekkelijker te maken. Toch plaatsen zij daar ook kanttekeningen bij. Melkveehouder Ackermann wees erop dat moderne technologie arbeidsbesparend werkt, maar tegelijkertijd vraagt om goed opgeleid personeel dat met de systemen kan werken. Strenge bioveiligheidsmaatregelen, zoals verplicht douchen bij het betreden en verlaten van de stal, maken het werk minder aantrekkelijk voor potentiële medewerkers, zo werd opgemerkt.
Meer aandacht nodig voor kringlooplandbouw
De veehouders vonden dat de Europese Commissie onvoldoende aandacht besteedt aan de bijdrage van de sector aan de circulaire economie. McAuliffe benadrukte het belang van dierlijke mest als alternatief voor geïmporteerde kunstmest. Volgens hem versterkt een betere benutting van organische meststoffen de weerbaarheid van landbouwbedrijven en vermindert zij de afhankelijkheid van internationale markten.
Drie voorwaarden voor succes
In zijn slotbeschouwing formuleerde Georg Geucke, voorzitter van het Bundesverband Rind und Schwein, drie eisen voor de verdere uitvoering van de EU-strategie voor de veehouderij. Ten eerste moet het concurrentievermogen van de sector vooropstaan: voor de investeringen die nodig zijn om de strategie in de veehouderij uit te voeren, is ongeveer 18 miljard euro nodig. Ten tweede moet er eerlijke concurrentie zijn, zowel binnen Europa als op de wereldmarkt, zodat de hoge normen voor de Europese veehouderij geen concurrentienadeel opleveren. Tot slot zijn realistische overgangstermijnen nodig. “De koers is goed, maar de politieke wil moet nu worden omgezet in daden”, besluit hij.
Tekst: Gerben Hofman
Beeld: DLG
