De Europese landbouwministers hebben een akkoord bereikt over hun gezamenlijke positie voor het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) na 2027. Vlaams minister van Omgeving en Landbouw Jo Brouns en zijn Waalse collega Anne-Catherine Dalcq hebben ingestemd met het voorstel. Het toekomstige landbouwbeleid moet meer ruimte bieden voor jonge landbouwers, investeringen en verduurzaming. Ook het verminderen van de administratieve lasten en het behouden van regionale bevoegdheden staan centraal.
Met het akkoord hebben de Europese lidstaten hun onderhandelingspositie voor het GLB na 2027 vastgelegd. Volgens Brouns moet het toekomstige beleid landbouwers meer mogelijkheden bieden om hun bedrijf verder te ontwikkelen, zonder dat daar steeds nieuwe verplichtingen tegenover staan.
“Europa kiest hiermee voor meer vertrouwen in onze landbouwers en minder micromanagement. We willen jonge mensen kansen geven om in de landbouw te stappen, landbouwers ondersteunen om te investeren en verdere verduurzaming stimuleren. Europa moet daarvoor kansen creëren, niet telkens nieuwe regels opleggen”, aldus Brouns.
Vlaanderen en Wallonië behouden ruimte voor eigen landbouwbeleid
Voor België was het behoud van de regionale bevoegdheden een belangrijk onderdeel van de onderhandelingen. Vlaanderen en Wallonië willen voldoende ruimte houden om het Europese landbouwbeleid af te stemmen op de omstandigheden binnen hun eigen regio.
Europa blijft de gemeenschappelijke doelstellingen bepalen, maar de gewesten moeten zelf kunnen beslissen hoe zij deze binnen hun bevoegdheden realiseren.
Volgens Brouns en Dalcq is dit belangrijk vanwege de Belgische staatsstructuur, waarin de gewesten verantwoordelijk zijn voor het landbouwbeleid. In het akkoord is daarom vastgelegd dat rekening wordt gehouden met deze regionale bevoegdheden.
Meer aandacht voor jonge en actieve landbouwers
Een belangrijk onderdeel van het voorstel is dat landbouwsteun gerichter wordt ingezet voor actieve landbouwers. Lidstaten moeten verplicht vastleggen wie als actieve landbouwer wordt beschouwd. Daarbij blijft ruimte bestaan om rekening te houden met nationale omstandigheden.
Ook jonge landbouwers krijgen een prominentere plaats binnen het toekomstige GLB. Lidstaten moeten hogere hectaresteun en vestigingssteun voorzien om de instroom van nieuwe landbouwers te stimuleren.
Daarnaast moeten zij een strategie voor generatiewisseling uitwerken, aangevuld met een starterspakket. Daarmee wil de Europese Raad de bedrijfsovername en de instroom van jonge ondernemers in de landbouw ondersteunen.
Veranderingen in de structuur van het GLB
Het akkoord voorziet ook in een andere opbouw van het landbouwbeleid. De huidige twee GLB-pijlers worden samengevoegd. Landbouwsteun wordt ondergebracht in één nationaal en regionaal partnerschapsplan per lidstaat, samen met andere Europese beleidsfondsen.
De specifieke instrumenten voor landbouwsteun blijven daarbij behouden.
Voor akkerbouwers zijn daarnaast de voorgestelde aanpassingen rond milieu en klimaat van belang. Het akkoord combineert gemeenschappelijke voorwaarden voor landbouwsteun met stimulansen voor onder meer biodiversiteit en waterbescherming.
Lidstaten krijgen daarbij meer flexibiliteit om rekening te houden met lokale omstandigheden.
Meer mogelijkheden voor risicobeheer
Ook risicobeheer krijgt aandacht in het toekomstige GLB. Het akkoord voorziet in ondersteuning voor verzekeringen en investeringen die landbouwbedrijven beter bestand moeten maken tegen klimaatrisico’s.
Daarnaast komt er ruimte voor crisisbetalingen bij natuurrampen, extreme weersomstandigheden en uitbraken van dier- of plantenziekten.
Verder blijft ondersteuning mogelijk voor plattelandsontwikkeling, innovatie en digitalisering. Ook landbouwtoerisme en diensten die landbouwers ondersteunen bij ziekte of zwangerschap maken deel uit van de voorgestelde maatregelen.
Brouns pleit voor behoud landbouwbudget
Hoewel de landbouwministers overeenstemming hebben bereikt over hun gezamenlijke positie, is de financiering van het toekomstige GLB nog niet definitief vastgelegd.
Volgens Brouns moeten de Europese ambities gepaard gaan met voldoende financiële middelen.
“Regels alleen betalen geen facturen. Als Europa jonge landbouwers wil aantrekken, investeringen wil stimuleren en verdere verduurzaming verwacht, moeten daar ook voldoende middelen tegenover staan. We kunnen niet meer verwachten van onze boeren met minder budget. Een ambitieus landbouwbeleid vereist een minstens evenveel landbouwbudget als vandaag”, stelt de Vlaamse minister.
Vlaanderen blijft daarom tijdens de onderhandelingen over het Europese meerjarenbudget aandringen op voldoende financiële middelen voor de landbouw.
Volgens Brouns is dat niet alleen belangrijk voor de toekomst van landbouwbedrijven, maar ook voor de Europese voedselzekerheid. Geopolitieke onzekerheid en extreme weersomstandigheden onderstrepen volgens hem het belang van een sterke eigen voedselproductie.
Definitief akkoord moet nog volgen
Het bereikte akkoord betekent nog niet dat het nieuwe GLB definitief is vastgesteld. De Europese Raad heeft nu zijn positie bepaald voor de verdere onderhandelingen met het Europees Parlement en de Europese Commissie.
Tegelijkertijd lopen de onderhandelingen over het toekomstige Europese meerjarenbudget. Daarin wordt bepaald hoeveel geld beschikbaar komt voor het landbouwbeleid na 2027.
Voor Vlaamse akkerbouwers is daarmee nog niet duidelijk hoe de uiteindelijke steunmaatregelen en voorwaarden er precies uit zullen zien. Dat moet blijken uit de verdere Europese onderhandelingen en de daaropvolgende regionale uitwerking.
Bron: Jobrouns
