Terwijl veel varkenshouders stoppen, zijn er gelukkig ook ondernemers die juist nu beginnen. De familie Lemmers uit Weert bijvoorbeeld. In december hopen zij de eerste speenbiggen op te leggen. Hun stal biedt plaats aan 100 biggen en vleesvarkens. Als eerste in de Benelux werken ze met het Moving Floor Concept uit Zweden.
De varkenshouderij van de familie Lemmers wordt onderdeel van stadsboerderij Hushoven en is gehuisvest in een voormalige voilèrestal voor legkippen. De stal stond al langere tijd leeg. “We wilden iets doen met deze ruimte, maar wisten niet wat”, vertelt Math Lemmers. “We hebben een stadsboerderij met pluimvee, runderen en een moestuin. We zitten namelijk dicht bij de stad en willen de mensen graag meer van de landbouw laten zien. Daarnaast heeft onze dochter een zorgtak. Dat is een dagbesteding voor mensen met afstand tot de arbeidsmarkt. We zochten naar de ontbrekende schakel. Dat waren de varkens.”
Op stro, maar met niet teveel werk
Lemmers vertelt dat hij de varkens graag op stro wil houden. “Niet dat we ons willen afzetten tegen de reguliere houderij hoor. Voor onze cliënten, medewerkers en burgers die komen kijken wilden we een houderij met een lage uitstoot, met strooisel en met een hoge aaibaarheidsfactor. Maar we wilden ook niet met een riek de stal uitmesten. Dat past niet binnen onze bedrijfsvoering. Toen ben ik gaan rondkijken en las een artikel over het Moving Floor Concept uit Zweden. Ik heb contact opgenomen en we zijn gaan kijken in de demostal aldaar. Het idee sprak ons aan. Wij hebben jarenlang legpluimvee gehad en zijn vandaaruit gewend dat mest wordt afgevoerd met een mestband. Dus ik had er heel snel een goed beeld bij.” Omdat de ontwikkelaars van het Moving Floor Concept sowieso op zoek waren naar bedrijven in Nederland en/of België om te kijken hoe het stalconcept het in onze omstandigheden zou doen, vonden Lemmers en Moving Floor elkaar snel.
Vloer beweegt, mest weg
In een stal met Moving Floor verblijven de varkens op een kunststof vloer die op gezette tijden een stukje beweegt, waardoor de mest wordt afgevoerd. Het is als het ware een lopende band die af en toe een klein stukje beweegt. Het bewegen van de vloer gebeurt volledig computergestuurd, maar een varkenshouder kan de vloer ook handmatig een stukje laten verschuiven. Een varkenshouder kan zelf bepalen hoe snel en hoe vaak de band moet opschuiven. Terwijl de mest aan de achterkant wordt afgevoerd, komt er aan de voorkant stro het hok binnen. Dit fungeert meteen als afleidingsmateriaal. Bij Lemmers komt het stro uit de voorraadbak vooraan het hok. In grotere stallen kan gebruik worden gemaakt van een instrooirobot aan een rail.
Een blik van bovenaf in één van de twee vleesvarkensafdelingen met het Moving Floor Concept.
Emissiereductie, hygiëne en welzijn
Het idee achter het systeem is dat de mest zo snel mogelijk de stal uitgaat. Dit zorgt voor emissiereductie. Op het demobedrijf van Moving Floor in het Zweedse Västerås is tot 85 procent reductie van ammoniakemissie gemeten. De emissie van ammoniak zal in de stal in Weert ook nadrukkelijk worden gevolgd door onderzoekers van WUR. Een andere belangrijke reden om het systeem te ontwikkelen was hygiëne. “In Zweden is preventief gebruik van antibiotica in de varkenshouderij al in 1986 in de ban gedaan. De sector moet daarom al heel lang alles op alles zetten om de varkens gezond te houden. Hygiëne is een belangrijk aspect. Maar tegelijkertijd wil je water besparen en arbeid besparen. Daarom zochten we naar een systeem dat zichzelf als het ware reinigt en dat met weinig water schoon te krijgen is”, vertelt CEO Peg Söderberg van Moving Floor. Welzijn is een derde pijler onder het stalconcept. Door automatische verstrekking van stro of ander strooisel beschikken varkens voortdurend over afleidingsmateriaal. De functiegebieden zijn duidelijk: Voorin is de plek voor liggen en spelen, in het midden de plek voor eten en achterin, bij de mestschraper, is de mestplek.
Hok dat niet wordt opgegeten
Al in 2000 kwamen de eerste ideeën voor het Moving Floor Concept op papier. Het duurde echter zo’n 15 jaar voor de eerste varkens op een bewegende vloer verbleven. “Eén van de grootste uitdagingen was een hok te ontwerpen dat niet door de varkens werd opgegeten. Zo hebben we veel geëxperimenteerd met de band. We hebben er op een gegeven moment zelfs kruiden waar varkens een hekel aan hebben in geïmplementeerd. Maar uiteindelijk bleek het kunststof dat we nu hier in het systeem gebruiken het beste. Voor kalveren, waar het systeem ook voor wordt gebruikt, is een rubber vloer het beste”, aldus Söderberg.
Speenbiggen en vleesvarkens
De voormalige voilèrestal in Weert is ingericht met een afdeling voor speenbiggen en twee afdelingen voor vleesvarkens. In de speenbiggenafdeling staan twee Moving Floor-modules en in de twee vleesvarkensafdelingen staan er 5, die straks ieder 8 vleesvarkens zullen huisvesten. Ventilatie vindt plaats door middel van onderdruk. Hiervoor hangt in iedere afdeling een plafondventilator met diafragmaschuif. Voor het voer wordt gebruik gemaakt van GroFit-voerbakken, die door fabrikant Groba nog iets aangepast moesten worden voor gebruik in het systeem. Zo moesten ze onder andere iets los van de bodem staan om de band met de mest er goed onderdoor te kunnen laten lopen.
In één van de twee hokken voor speenbiggen wordt de stroverdeling gedemonstreerd. Telkens als de vloer een stukje opschuift, komt er nieuw stro op de vloer. Aan het eind verdwijnen worden het stro en de mest er weer uitgewerkt.
Waardevolle mest
De mest uit het systeem wordt door een schraper van de band geschraapt en valt naar beneden. Vervolgens wordt de mest middels een vijzelsysteem afgevoerd naar buiten. Lemmers verwacht er waardevolle mest uit te halen die zich heel goed leent voor compostering. “Zeker in combinatie met kippenmest. Dat begint meteen te broeien en dan komt het composteringsproces direct goed op gang”, stelt de ondernemer.
De mest valt vanuit de hokken naar beneden, waarna het door een vijzel wordt afgevoerd. Lemmers ziet veel kansen in het composteren van de mest.
Kleinschaligheid en circulariteit gekoppeld aan moderne techniek
Via een bezoekersruimte kunnen bezoekers van het bedrijf straks met eigen ogen zien hoe de varkens bij de familie Lemmers het doen. Lemmers heeft wel zoveel vertrouwen in het stalsysteem, de ventilatie en de voeding dat de staarten van de varkens intact kunnen blijven. Hij verwacht de bezoekers varkens te kunnen laten zien die het naar hun zin hebben en het goed doen. In de boerderijwinkels of via de webshop is vlees van de varkens straks te koop. “Als het eenmaal loopt, willen we 8 varkens per week slachten”, vertelt Lemmers. Voor het voer wil de varkenshouder in spé zoveel mogelijk gebruik maken van circulaire voeders. “In samenwerking met Nijsen Company uit Veulen doen we dat ook al veel voor de kippen. Naast deze boerderij is onze hoofdactiviteit namelijk het produceren van vloeibare eiproducten en eipoeders voor gebruik in de voedingsmiddelen industrie en het verwerken van eier-reststromen tot ingrediënten voor de petfoodindustrie. Restproducten van de levensmiddelenindustrie nemen wij weer af voor verwerking in pluimveevoer. We gaan kijken hoe we dit ook voor de varkens kunnen doen. We willen modern, gemengd en kleinschalig boeren. Circulariteit past daarbij. We laten graag zien dat dat kan, mét moderne techniek.”
Foto boven: Math Lemmers en Peg Söderberg zijn trots op het resultaat in de nieuwe varkensstal.
Tekst en beeld: Gerben Hofman
