Nederlandse varkenshouders hebben één dezer dagen de hokverrijkingskaart in de bus gekregen. Deze kaart bevat de highlights van de herziene brochure Hokverrijking en Nestbouwmateriaal voor varkens die WUR, het ministerie van LVVN en de NVWA hebben opgesteld. De brochure is een herziene versie van de brochure Hokverrijking uit 2018.
Aanleiding voor het herzien van de brochure is een uitspraak van de rechter (jurisprudentie)in 2024. Destijds stelde de rechter expliciet vast dat hokverrijking bij varkens eetbaar én wroetbaar moet zijn. Materialen zoals kettingen en plastic speeltjes voldoen daarmee niet meer aan de wettelijke eisen. “Die materialen mogen nog steeds worden gebruikt, maar tellen niet meer mee als hokverrijking”, vertelt Bart van den Assum, beleidsmedewerker bij LVVN. Naast de eetbaarheid en wroetbaarheid worden er ook andere eisen gesteld aan het materiaal. Zo met het permanent beschikbaar zijn en moet minimaal 25 procent van de varkens in het hok er gelijktijdig mee kunnen werken.
Ook wetstekst aangepast
Naast de rechterlijke uitspraak is in 2023 ook de tekst van artikel 2.22 van het Besluit houders van dieren aangepast. Daarin stond onder meer dat varkens permanent moeten beschikken over voldoende materiaal om te onderzoeken en mee te spelen, met vervolgens een aantal voorbeelden, zoals stro, hooi en hout. De woorden ‘mee te spelen’ zijn vervangen door ‘manipuleren’. “Dat is gedaan op verzoek van de Europese Commissie, om de Nederlandse tekst beter te laten aansluiten bij de Europese varkensrichtlijn” legt Van den Assum uit.
Betere aansluiting op praktijk van nu
Niet alleen op juridisch gebied zijn er zaken veranderd als het gaat om hokverrijking. Volgens onderzoeker Marko Ruis (WUR) is er de laatste jaren ook veel meer inhoudelijke kennis over hokverrijking gegeneerd. “We weten nu beter dan voorheen wat in de praktijk wel en niet werkt en wat de voordelen zijn. En er is ook meer kennis vanuit onderzoek. Hier maken we in de nieuwe brochure gebruik van. Gea Vrieze, die namens de NVWA inging op de controle en handhaving, vulde aan: “Er is in de brochure veel aandacht voor de uitleg van de criteria en de toepasbaarheid van materialen, waardoor het nog duidelijker is waar varkenshouders aan moeten voldoen en waar de inspecteurs op controleren.”
Twee producten, één boodschap
Om varkenshouders goed voor te lichten is gekozen voor twee duidelijke uitingen.
- De uitgebreide brochure (28 pagina’s)
- een verkorte hokverrijkingskaart met praktische informatie en een checklist , ook per post verstuurd naar alle varkenshouders
De brochure geeft achtergrondinformatie, de kaart helpt bij het dagelijks toepassen van de juiste hokverrijking.
POV: duidelijkheid én zoekende praktijk
Fleur Bartels, beleidsmedewerker dierwelzijn van de Producenten Organisatie Varkenshouderij (POV) stelt dat we ons als varkenshouderij qua hokverrijking te houden hebben aan datgene wat de rechter heeft uitgesproken en vindt de nieuwe hokverrijkingskaart hier een goed hulpmiddel bij. “Het is best complex. Veel varkenshouders zijn nog zoekende: wat is nou voldoende en wat niet?” Volgens Bartels is het daarom belangrijk dat de komende periode wordt gebruikt om ervaringen op te halen. “We gaan de komende maanden samen met de NVWA evalueren. Wat komen inspecteurs tegen? Wat zien certificerende instanties? En wat ervaren varkenshouders zelf?”
De POV roept ondernemers nadrukkelijk op om signalen te delen. “Geef vooral door waar je tegenaan loopt. Die praktijkervaring is nodig om de uitleg verder te verfijnen.” Verder roept Bartels varkenshouders vooral op te testen. “Probeer verschillende materialen of dosators en kijk wat jou en je personeel het beste bevalt. En vooral: wat werkt in jouw stal”, is haar advies aan varkenshouders.
Meer over hokverrijking
Binnenkort verschijnen op deze website meer artikelen over hokverrijking:
- Wat verstaan we onder eetbaar en wroetbaar?
- Hoeveel hokverrijking is genoeg?
- Hokverrijking: een praktische aanpak
- Zeugen en nestbouwgedrag
- Wat vertelt het varken ons?
- Hokverrijking: niet alleen omdat het moet, maar omdat het ook wat oplevert
- Wat als standaard hokverrijking niet genoeg is?
- Zo werkt de checklist hokverrijking
- Hokverrijking: waar controleert de NVWA op?
Tekst: Gerben Hofman
Beeld: WUR
