Coccidiose wordt op veel varkensbedrijven gezien. Deze vorm van diarree in de eerste levensweken maakt de weg vrij voor andere ziekteverwekkers. Daarnaast geeft het vermindering van de groei. Als er eenmaal coccidiose op een bedrijf is, kom je hier niet zomaar vanaf. Coccidiose-besmetting voorkomen is dus belangrijk voor een gezond koppel varkens. Maar wat doet deze parasiet precies en hoe ontstaat diarree?
Coccidiose wordt veroorzaakt door de parasiet Cystoisospora suis. Na opname uit de omgeving komt de parasiet via het verteringsstelsel in de darmen terecht. Hier bindt de ziekteverwekker aan de darmen en infiltreert de darmwand. In de cellen vermenigvuldigt de parasiet. Hierbij treedt beschadiging van de darmwand op. Ook komen in grote hoeveelheden oöcyten vrij, een soort eieren, die via de ontlasting in de omgeving terecht komen.
Schade aan de darmwand
In de darmwand vindt de opname plaats van voedingsstoffen, die vervolgens naar het bloed worden getransporteerd. Om zoveel mogelijk voedingsstoffen op te kunnen nemen, heeft de darmwand een vingervormige structuur. C. suis beschadigt de darmwand. Hierdoor verandert de vingervormige structuur in een kraterlandschap (zie Figuur 1). Er is dan minder oppervlakte beschikbaar voor de opname van voedingsstoffen en de big krijgt een pasteuze diarree.
Figuur 1: De darmwand van een big, vijf dagen na besmetting. Groep A heeft geen behandeling ontvangen en groep B is behandeld met een middel tegen coccidiose. Bron: Mundt, H & Mundt-Wüstenberg, S & Daugschies, Arwid & Joachim, Anj. (2007). Efficacy of various anticoccidials against experimental porcine neonatal isosporosis. Parasitology research. 100. 401-11. 10.1007/s00436-006-0314-9.
Ook maakt deze beschadiging de weg vrij voor andere ziekteverwekkers, zoals Cryptosporidium parvum of het rotavirus. De combinatie van deze twee ziekteverwekkers verergert het ziektebeeld en verhoogt het aantal zieke biggen.
“Coccidiose is geen nieuwe ziekteverwekker, maar het belang ervan kan ik niet vaak genoeg benadrukken”, vertelt Herbert Polligkeit van de farmaceut Ceva Duitsland. “In Duitsland komt coccidiose voor op 52 tot 83 procent van de varkensbedrijven. Wanneer coccidiose eenmaal op je bedrijf is, is het moeilijk om van deze ziekteverwekker af te komen. Oöcyten zijn hardnekkige eieren en worden niet verwijderd met het reguliere reiniging- en desinfectieprotocol. Daarom is preventie belangrijk.”
Daarnaast zijn er middelen beschikbaar, die de vermenigvuldiging van C. suis remmen. Zo kan middels een injectie op de eerste levensdag aan biggen vroege immuniteit worden geven tegen de parasiet. Uit een onderzoek van Ceva op Nederlandse bedrijven bleek deze werkwijze gemiddeld 0,19 kilogram meer speengewicht te geven. Uiteindelijk worden de behandelde biggen 1,18 kilogram zwaarder afgeleverd.
Tekst: Kim Sjoers
