Slachtdoordacht-tool helpt u bij het optimaal afleveren van uw vleesvarkens 

Leveren zwaardere vleesvarkens altijd meer op? Of wegen de extra kilo’s niet op tegen de hogere voederkost en de langere stalbezetting? Hoeveel geld laat u liggen als u pas een week later kunt slachten? Loont het om de zwaarste dieren eerder uit te laden? Wat betekent het eigenlijk als een ronde “niet uniform” is en hoeveel geld kost dat precies? En wat als de voederprijs stijgt, of de varkensprijs daalt? Het zijn vragen die leven bij vleesvarkenshouders.  

Om de complexe afweging rond aflevergewicht inzichtelijk te maken, optimaliseerde ILVO in samenwerking met KU Leuven de Slachtdoordacht-tool (www.slachtdoordacht.be). Dit is een gebruiksvriendelijke en wetenschappelijk onderbouwde online simulatietool waarmee u als varkenshouder en als adviseur kunt berekenen wat het optimale slachtmoment is én hoeveel winst er schuilgaat in meer uniformiteit binnen één vleesvarkensronde. 

Door de juiste parameters in te geven, kunt u uw strategie afstemmen op zowel de technische dierprestaties als de actuele marktprijzen. U kunt op deze manier berekenen hoe dierprestaties, variatie en marktomstandigheden samen de brutomarge van uw vleesvarkens beïnvloeden, en op welke dag het afleveren van uw vleesvarkens het meeste opbrengt.  

Onderstaande simulaties tonen aan dat kleine verschillen in groei, voederconversie of variatie wel degelijk grote financiële gevolgen kunnen hebben. 

Betere uitbetaling bij een uniforme(re) ronde  

Uniformiteit geeft de spreiding in lichaamsgewichten binnen éénzelfde productieronde weer. Die spreiding wordt uitgedrukt als standaarddeviatie van de eindgewichten. Bij een gemiddeld eindgewicht van 115 kilogram en een standaarddeviatie van twaalf kilogram heeft 68 procent van de dieren een gewicht tussen 103 en 127 kilogram. De overige 32 procent zit dus buiten dat bereik. Omdat een lagere prijs per kilogram uitbetaald wordt voor lage en hoge karkasgewichten (die buiten die gewichtsvork vallen), kunnen twee rondes vleesvarkens met hetzelfde gemiddelde gewicht, maar een verschillende standaarddeviatie sterk verschillen.  

Een simulatie met de Slachtdoordacht-tool toont aan dat het verlagen van de standaarddeviatie van twaalf naar zes kilogram een aanzienlijke economische meerwaarde oplevert. 

• Bij goed presterende dieren (850 gram groei per dag, Tabel 1) en gemiddelde prijzen (Tabel 2) stijgt de brutomarge met 7,5 procent, van 64,90 euro per vleesvarkensplaats per jaar naar 69,76 euro per vleesvarkensplaats per jaar. 

• Bij gemiddelde groeiprestaties (725 gram groei per dag, Tabel 1) en gemiddelde prijzen (Tabel 2), bedraagt de stijging zelfs 19,4 procent: van 30,00 euro per vleesvarkensplaats per jaar naar 35,81 euro per vleesvarkensplaats per jaar. Als de spreiding nog groter zou zijn, namelijk een standaarddeviatie van 18 kilogram op de eindgewichten, dan zou de brutomarge per varkensplaats per jaar slechts 24,19 euro bedragen.  

Tabel 1. Prestaties per type eindbeer en groeiprofiel 

Profiel vleesvarken	Groeisnelheid tussen opleg en slacht (g/dag)	Voederconversie (kg/kg)	Standaarddeviatie op eindgewichten (kg)
Gemiddeld presterend	725	2,80	12
Goed presterend	850	2,50	12
Top 10% groei*	864	2,64	12
Top 10% voederconversie*	785	2,51	12

* De groeiprestaties van de top 10% voor groei en voederconversie zijn gebaseerd op een database met 538 verschillende eindberen (www.varkensloket.be/nl/tools/testwerking). Daarin werden de gemiddelde waarden berekend van de 10 procent beren met nakomelingen die respectievelijk de hoogste levensgroei en de beste voederconversie vertoonden. Het gemiddeld mager vleespercentage van beide groepen lag dicht bij elkaar: 64,6 procent voor de top 10 procent groei en 64,9 procent voor de top 10 procent voederconversie. Het verschil in kwaliteitstoeslag op basis van mager vleespercentage is dus verwaarloosbaar. 

Tabel 2. Marktprijzen, gebaseerd op gemiddelde prijzen in 2021, 2023 en gemiddelde prijzen tussen 2019 en 2023 (Bron: landbouwcijfers.vlaanderen.be/marktinformatie) 

Jaar	Varkensprijs (€/kg)	Prijs big (€/big)	Voederprijs (€/ton)
			Fase 1	Fase 2	Fase 3
2021	1,32	35,38	319	299	287
2023	2,25	82,59	373	349	324
Gemiddelde 2019-2023	1,70	53,90	330	309	287
Januari 2022	1,16	16	338
Juni 2023	2,42	70	335

Meer uniforme groepen leveren niet alleen meer marge op, maar zorgen ook voor minder restdieren, beter afgestemde voederstrategieën en een efficiëntere planning van de rondes.  

Uit het VLAIO-LA Unipig-project (www.varkensloket.be/nl/bedrijfsmanagement/uniformiteit) waarin verschillende strategieën om de uniformiteit te verbeteren werden onderzocht, blijkt echter dat de uniformiteit binnen een ronde moeilijk actief te sturen is. Eén van de eenvoudigste manieren om het economische verlies door variatie te beperken, is daarom gefaseerd slachten. Ook dit kan gesimuleerd worden via de tool. 

Tekst: Sophie Goethals (ILVO), Thomas Van Daele (ILVO), Alice Van den Broeke (ILVO), Sarah De Smet (ILVO-Varkensloket), Steven Janssens (KULeuven), Jef Van Meensel (ILVO), Sam Millet (ILVO) 

Beeld: Byldbrêge – Menno Dijkstra