De colibacterie is de bekendste veroorzaker van diarree bij biggen in het kraamhok. Toch komt de bacterie Clostridioides difficile nog vaker voor. Omdat deze bacterie lastiger aan te tonen is, wordt ze regelmatig over het hoofd gezien en niet meegenomen in de aanpak van kraamstaldiarree. Terwijl één dag diarree bij een big al snel een week groeiachterstand betekent.
Het aantonen van Clostridioides difficile (kortweg C. difficile) is lastig, omdat het een zogenoemde anaerobe bacterie is. Dit betekent dat de bacterie alleen actief kan zijn en zich kan vermeerderen in een omgeving zonder zuurstof.
De meeste varkens en zeugen dragen C. difficile in hun darmen, een zuurstofloze omgeving. Bij oudere dieren veroorzaakt de bacterie echter zelden problemen. Daarnaast komt de bacterie vaak voor in de omgeving en is zij moeilijk te bestrijden met reiniging en ontsmetting, omdat ze sporen vormt die zeer resistent zijn.
Jonge biggen hebben nog geen stabiel ontwikkeld darmmicrobioom. Daardoor kan een besmetting met C. difficile leiden tot milde tot ernstige diarree, die één of meerdere dagen aanhoudt.
Wat is de oorzaak?
Een belangrijk probleem is het aantonen dat C. difficile (mede)oorzaak is van diarree bij biggen. Bij het nemen van een mestmonster mag dit niet in contact komen met zuurstof, omdat de bacterie zich anders niet kan vermeerderen tijdens het kweken in het laboratorium. Andere aanwezige ziekteverwekkers, zoals de colibacterie, worden dan wel gevonden. Hierdoor wordt vaak geconcludeerd dat E. coli de oorzaak is, terwijl C. difficile als (mede)oorzaak wordt gemist.
Om deze bacterie beter op te sporen, heeft HIPRA de EnterocheckPlus ontwikkeld. Deze test gebruikt PCR om genetisch materiaal van verschillende bacteriën en virussen in een monster aan te tonen. Met EnterocheckPlus wordt C. difficile frequent gevonden, zelfs vaker dan de colibacterie of bijvoorbeeld het rotavirus.
In de periode 2022–2024 werd met behulp van Enterocheck in 85 procent van de onderzochte monsters C. difficile aangetoond. Ook het verwante C. perfringens wordt zeer vaak gevonden, zelfs vaker dan de colibacterie.Dit onderzoek laat zien dat C. difficile als oorzaak van diarree bij biggen in het kraamhok wordt onderschat.
Denk aan C. difficile als oorzaak
Het is daarom belangrijk om C. difficile altijd mee te nemen bij het zoeken naar de oorzaak van diarree bij zogende biggen.
De bacterie veroorzaakt meestal diarree in de eerste levensweek, maar dit kan ook optreden tot een leeftijd van 14 dagen. Niet de bacterie zelf veroorzaakt de diarree, maar de toxines (gifstoffen) die zij produceert. Deze beschadigen de darmwand, waardoor de big diarree krijgt en minder voedingsstoffen opneemt.
Als gevolg hiervan lopen biggen vooral groeiachterstand op. Eén dag diarree kost vaak een week groei, omdat het herstel van de darmwand tijd nodig heeft. Deze achterstand is later niet meer in te halen, waardoor het dier nooit zijn genetisch potentieel volledig benut.
Aanpak van C. difficile
Een uitdaging bij C. difficile is dat de bacterie sporen vormt en daardoor zeer resistent is tegen reinigings- en ontsmettingsmiddelen. Zeugen zijn vaak drager en kunnen biggen al kort na de geboorte via de mest besmetten.
Het voorkomen van diarree vraagt daarom om een integrale aanpak: goede hygiëne om de infectiedruk te verlagen, een optimaal stalklimaat, goed biestmanagement en vaccinatie van zeugen om voldoende antistoffen via de biest over te dragen.
Nieuwe naam voor oude, lastige diarreeverwekker
Veel zeugenhouders kennen Clostridium-diarree: een vaak ernstige vorm van gele diarree bij pasgebforen biggen in het kraamhok.
Veel zeugenhouders kennen Clostridium-diarree: een vaak ernstige vorm van gele diarree bij pasgebforen biggen in het kraamhok.
Sinds enkele jaren heet Clostridium difficile officieel Clostridioides difficile. Deze bacterie kan diarree veroorzaken bij biggen en is lastig op te sporen en te bestrijden, omdat zij sporen vormt die goed bestand zijn tegen reinigings- en ontsmettingsmiddelen.
Om de bacterie beter te identificeren, heeft HIPRA de EnterocheckPlus ontwikkeld. Deze PCR-test spoort genetisch materiaal van verschillende bacteriën en virussen in monsters op. Uit onderzoek blijkt dat Clostridioides difficile vaak een rol speelt bij kraamstaldiarree.
Tekst & Beeld: HIPRA
