Mestverwerking is in Vlaanderen geëvolueerd van een oplossing voor mestoverschotten naar een onmisbare schakel in duurzaam nutriëntenbeheer. Dankzij de groei van de verwerkingscapaciteit is de Vlaamse mestbalans sinds 2007 in evenwicht. Dit werd verteld op de algemene vergadering van het Vlaams Coördinatiecentrum voor Mestverwaarding afgelopen mei in Leuven.
Vandaag telt Vlaanderen 162 mestverwerkingsinstallaties. Ongeveer 31 procent van de stikstof uit dierlijke mest gaat na verwerking naar buiten Vlaanderen. Naast biologische verwerking, compostering en thermisch drogen worden ook technieken zoals ammoniakstripping en omgekeerde osmose steeds vaker toegepast. Daarmee kunnen waardevolle nutriënten uit mest worden teruggewonnen.
RENURE als kunstmestvervanger
Een belangrijke ontwikkeling is RENURE: teruggewonnen stikstofmeststoffen uit dierlijke mest. Deze producten kunnen op termijn een deel van de klassieke kunstmest vervangen. Europa heeft hiervoor een kader gecreëerd; Vlaanderen werkt aan de concrete omzetting ervan. Dat biedt kansen. In 2023 gebruikte Vlaanderen 50,9 miljoen kilogram stikstof uit kunstmest, terwijl via mestverwerking 37,9 miljoen kilogram stikstof werd geëxporteerd. Door meer nutriënten uit mest lokaal te benutten, kunnen kringlopen beter worden gesloten.
Minder afhankelijk van ingevoerde meststoffen
Circulaire meststoffen zijn niet alleen goed voor het milieu, maar ook economisch en strategisch belangrijk. Europa is sterk afhankelijk van ingevoerde kunstmeststoffen en energie. Geopolitieke spanningen kunnen leiden tot hogere prijzen en onzekerheid over de beschikbaarheid. Met het Europese Fertiliser Action Plan wil Europa daarom meer inzetten op eigen, koolstofarme en circulaire meststoffen, waaronder RENURE.
Een haalbare kans voor Vlaanderen
Volgens berekeningen van VCM moet ongeveer een derde van de momenteel verwerkte mest worden ingezet voor RENURE-productie om 15 procent van het Vlaamse kunstmestgebruik te vervangen. Daarvoor zouden ongeveer 71 ammoniakstrippinginstallaties nodig zijn. Door de waarde van RENURE als kunstmestvervanger kan dit ook economisch interessant zijn.
Mestverwerking is op deze manier meer dan een manier om overschotten weg te werken. Het is een strategisch instrument om nutriëntenkringlopen te sluiten, de landbouw weerbaarder te maken en de afhankelijkheid van buitenlandse meststoffen te verkleinen.
Tekst en beeld: Gerben Hofman
