Marc Marchal (58) heeft een gemengd bedrijf in het pittoreske en vruchtbare Hauthem. Het gaat om akkerbouw en varkenskweek. Hij is de vierde generatie, maar ook daarna stopt het niet, want er is opvolging. Zoon Yentl stapte vier jaar geleden ook met veel goesting in het vak.
Hoegaarden is van oudsher een boerendorp. Iedereen boerde er zowat, maar dat ging dan om enkele koeien, varkens, een knol en schapen. Tienen ligt vlakbij en daardoor worden er veel suikerbieten geteeld, met afzet in de suikerraffinaderij. Het graan was bestemd voor de vele huisbrouwerijen en brouwerijen. Vandaag is dat nog altijd zo, maar het aantal boeren is ondertussen sterk achteruitgegaan. De overblijvers werden daardoor automatisch groter en groter, want zij verwierven de gronden en begonnen ook oude stallen van de beroepsverlaters in te nemen. In de volkstaal van de streek spreekt men nu van ‘de dikke boeren van de streek’.
De Marchals en de anderen
Marc Marchal is voorzitter van de landbouwraad in Hoegaarden. Tijdens die vergaderingen zijn ze meestal met z’n twaalven. Onder hen zijn nog slechts twee varkensboeren. Dat is niet veel meer voor een landbouw- en brouwersdorp als Hoegaarden, maar de meeste velden worden wel bewerkt. Op hun vergaderingen wisselen ze info uit, onder andere over vergunningsaanvragen, het recentste nieuws uit de sector enzovoorts. Marc kaartte in het verleden ook al het een en ander aan in de media.
Het wordt de boeren in Vlaanderen niet gemakkelijk gemaakt om nog het hoofd koel te houden. Dat er nu nog slechts twee varkenshouders overgebleven zijn in het boerendorp, is daarvan het resultaat. Maar dat heeft voor hem ook voordelen. Daardoor is er immers geen mestoverschot, want Marc weet altijd wel waar hij met zijn mest terechtkan. Hij bewerkt zelf ook 75 hectare eigen grond. Het gaat om de volgende teelten: maïs, cichorei, suikerbieten en wintertarwe. Een deel van de korrelmaïs wordt in het diervoeder verwerkt. Kernvoer wordt uiteraard aangekocht.
Een goede mindset is vandaag belangrijk
Ook Marc startte als zelfstandig helper van zijn vader. In 2007 volgde de bedrijfsovername. Zijn vader is nu begin tachtig en zijn gezondheid is niet meer zo best, maar hij kan het niet laten om ook nog een beetje mee te werken. Het is zijn lust en zijn leven, een passie die zoon en kleinzoon met hem delen, want in het boerenvak is elke dag toch weer anders en daardoor boeiend. Marc stipt ook aan dat je met al die onzekerheden van vandaag toch het hoofd koel moet houden, want je kunt je niet voortdurend zorgen blijven maken. Zo’n mindset zou nadelig zijn. Je moet er elke dag staan en het hoofd kunnen bieden aan alle nieuwe situaties, en dat zijn er nogal wat. Toen hij nog jonger was, maakte hij zijn hoofd leeg door te gaan voetballen.
Hij verkreeg in 2024 een verlenging van zijn vergunning tot eind 2030, maar in feite weten de boeren van vandaag nog steeds niet wat er na 2030 komt. Marc: “Ons plan was om van 170 naar 200 zeugen te gaan en een nieuwe stal bij te plaatsen. Voorlopig kan dat dus niet, want ik weet niet of het nog al die moeite waard zal zijn.”
“Alle veehouders zitten natuurlijk in hetzelfde schuitje, want er zijn momenteel geen zekerheden met de regelgeving die steeds verandert en je nog meer op kosten jaagt. Ik heb al wel emissiearme systemen in de vorm van schuine putwanden laten plaatsen, maar nog niet in het volledige bedrijf. Ik wacht nog af, want ik wil weten welke andere stikstofmaatregelen nog zullen volgen.”
Niet alleen dat stikstofdossier, ook corona had bepaalde gevolgen voor de sector. “Zelf heb ik ook een tijdje getwijfeld of ik uit het vak zou stappen”, verklapt hij ons. Maar hij is ondertussen blij dat hij het niet deed, want hij houdt te veel van zijn vak. Aangezien boeren ook veel administratief werk hebben, laat hij zich hierin bijstaan. Hij zegt wel dat die specialisten per uur fabelachtige bedragen aanrekenen. Hij vraagt zich af of dit niet anders geregeld kan worden.
Kunnen samenwerken met je eigen zoon is fijn
Hij is zonder meer blij met de inzet van zijn zoon van vierentwintig, want die is erg gemotiveerd. Yentl wil er echt voor gaan. Hij moet wel nog enkele certificaten behalen, zoals de fytolicentie, want hij kreeg geen landbouwopleiding. Alles op zijn tijd. De samenwerking tussen vader en zoon verloopt opperbest. Yentl is ook handig met de computersystemen en niet vies van administratief werk. Marc: “Die jongeren hebben dat in de vingers. En nu kan ik zelf wel eens op verlof met mijn vriendin.”
“Spijtig genoeg kreeg Yentl een tijdje geleden een ongeval op het bedrijf. Hij was gevallen op een blok beton en ik vond hem in een plas bloed. Hij bewoog eerst niet. Ik kwam dichterbij en zag dat hij huilde van de pijn. Mijn hart stond een moment stil. Men heeft hem meteen geopereerd en die operatie aan zijn kaak en kin is goed verlopen. De dag erna mocht hij het ziekenhuis al verlaten. Nu moet hij thuis nog herstellen, maar het komt wel goed.” Yentl komt even gedag zeggen, maar spreken kan hij nog niet.
Een gesloten systeem sluit veel risico’s uit
Marc is erg beducht voor insleep van ziektekiemen. Hij sluit besmettingsrisico’s zo veel mogelijk uit door geen vreemde dieren in het bedrijf binnen te halen. Hij kweekt zijn varkens namelijk zelf op. Hij heeft 170 zeugen en 30 opfokzeugen. Hij hanteert een tweewekensysteem. “We mesten de varkens zelf af. Ook in de twee kleine satellietstallen die we nog bijhuren in de onmiddellijke omgeving. De zeugenlijn is een eigen lijn, want we kweken ze zelf. Het is de Z-lijn van Topigs. Het nadeel is dat je pas na anderhalf jaar weet of ze ook goed is voor verdere kweek. Het bloed wordt goed gemonitord en als de veearts iets opmerkt in het bloedonderzoek, wordt meteen gereageerd en ingeënt. Zo is er sowieso een inenting tegen parvo, coli bij de zeugen, griep bij de zeugen, mycoplasma bij de biggen en PRRS. Tegen circo en mycoplasma wordt geënt bij de biggen.”
Everzwijnen rukken op
Het grote aantal beroepsverlaters in het boerenvak heeft ruimtelijk nogal wat onvoorziene gevolgen gehad. Hoegaarden werd een dorp met veel verlaten boerderijen en dat werd bijzonder aantrekkelijk voor mensen die de rust van een boerendorp opzochten. Het ging vaak om nieuwe inwoners of mensen van buiten het dorp, die deze oude hoeves kochten om er zelf in te gaan wonen. Er ontstonden bijna automatisch belangenconflicten bij plannen voor staluitbreidingen enzovoort, want de overblijvers schaalden op. Zelf is Marc gelukkig uit zulke dure procedureslagen kunnen blijven, maar enkele collega’s van hem hadden prijs. Hij voelt zich gezegend met heel goede en begripvolle buren, zo zegt hij. Die weten wat het vak inhoudt.
Marc heeft een heel andere bekommernis. Naast reeën en vossen worden er vandaag regelmatig everzwijnen opgemerkt in deze bouwarme streek met akkerplateaus en holle wegen. Hij heeft de everzwijnen zelf al een keertje gezien toen ze net voor hem voorbijrenden. Maar hoe kunnen die nu een gevaar betekenen in dit gesloten bedrijf, zo vraag ik. “Wel, als deze everzwijnen ten prooi vallen aan ziekten, dan wordt het hele gebied afgebakend. En dan moeten ook mijn varkens eraan geloven, terwijl ze gezond zijn…”
Marc Marchal (links) en zoon en bedrijfsopvolger Yentl.
Marchal werkt met een eigen zeugenlijn. Het voorkomen van insleep van ziektekiemen is een belangrijke pijler onder de diergezondheid op het bedrijf.
Tekst en beeld: Anne Somers
