Nieuwe onderzoeksresultaten brengen de ontwikkeling van vaccins tegen Afrikaanse varkenspest (AVP) een stap dichterbij. Tijdens een bijeenkomst in Hongarije presenteerden onderzoekers nieuwe inzichten in de wisselwerking tussen het virus en het afweersysteem van het varken.
Afrikaanse varkenspest blijft een grote bedreiging voor de varkenshouderij. Een breed beschikbaar en in de praktijk toepasbaar vaccin is er op dit moment nog niet. Binnen het Europese onderzoeksproject VAX4ASF, voluit New Technologies for African Swine Fever Vaccines, werken wetenschappers, bedrijven en andere betrokken partijen daarom aan meer kennis over het virus en mogelijke routes richting vaccinontwikkeling.
Het consortium hield op 5 en 6 mei 2026 zijn tweede algemene vergadering in Gödöllő, Hongarije. Partners uit Europa en Afrika bespraken er de voortgang van het onderzoek en stemden de volgende stappen binnen het project af.
Meer inzicht in werking van virus
Een belangrijk onderdeel van het onderzoek richt zich op de manier waarop het Afrikaanse varkenspest-virus reageert op het afweersysteem van de gastheer. Onderzoekers hebben een aantal genen van het AVP-virus gevonden die mogelijk invloed hebben op de afweerreactie van het varken. Die afweerreactie is belangrijk om virussen te bestrijden. Uit laboratoriumonderzoek blijkt dat sommige van deze genen het afweersysteem kunnen sturen of afremmen. Daardoor begrijpen onderzoekers beter waarom het virus zo schadelijk kan zijn. Volgens de wetenschappers is deze kennis van belang voor het aanwijzen van mogelijke doelwitten bij het ontwerpen van verzwakte of replicatiebeperkte vaccinkandidaten.
Afweerreacties bij beschermde dieren
VAX4ASF onderzoekt niet alleen het virus zelf, maar ook hoe varkens na vaccinatie reageren. In proeven hebben wetenschappers gekeken welke onderdelen van het virus door het afweersysteem van het varken worden herkend.
Een deel van die virusonderdelen kwam terug bij varkens die na besmetting beschermd bleven. Dat is belangrijke informatie voor de ontwikkeling van nieuwe vaccins. Onderzoekers kunnen zo beter bepalen welke onderdelen van het virus het meest geschikt zijn om in een vaccin te gebruiken.
Tegelijk blijft de ontwikkeling van een goed AVP-vaccin ingewikkeld. Varkens reageren niet allemaal op dezelfde manier op het virus. Daarom is meer onderzoek nodig om te weten welke afweerreacties in de praktijk echt bescherming geven.
Combinatie met diagnostiek en epidemiologie
VAX4ASF wil de nieuwe kennis gebruiken voor de ontwikkeling van vaccins, testen en betere bestrijdingsplannen. Daarbij wordt ook gekeken naar DIVA-tests. Met zo’n test kun je zien of een varken gevaccineerd is of echt besmet is met het virus. Dat is belangrijk om uitbraken goed aan te pakken en om handel mogelijk te houden.
De bijeenkomst in Hongarije was volgens het consortium ook bedoeld om de samenwerking tussen de partners te versterken en ervoor te zorgen dat onderzoeksresultaten uiteindelijk kunnen worden vertaald naar praktische toepassingen.
Volgens de onderzoekers laten de resultaten zien dat het onderzoek naar een AVP-vaccin vooruitgang boekt. Projectcoördinator Marta Sitjà van HIPRA noemt de gepresenteerde vooruitgang het resultaat van samenwerking tussen verschillende disciplines. “Door expertise uit verschillende vakgebieden te combineren, verbeteren we ons begrip van Afrikaanse varkenspest en ondersteunen we de ontwikkeling van toekomstige oplossingen die positief bijdragen aan diergezondheid.”
Ook Dr. Heltai Miklós Gábor van MATE University benadrukt het belang van samenwerking. Volgens hem helpt het samenbrengen van het consortium in Hongarije om onderzoeksinspanningen beter af te stemmen op de behoeften uit de praktijk.
De komende maanden gaat het consortium de resultaten verder controleren en samenbrengen. Daarmee willen de onderzoekers een stevigere basis leggen voor de verdere ontwikkeling van vaccins tegen Afrikaanse varkenspest.
Tekst: Gerben Hofman
Beeld: beeldarchief Prosu BV
