Exterieur en cijfers in de picture op varkensprijskamp

04.12.2011

Op donderdag 8 december houdt het Varkensstamboek zijn 54^ste nationale prijskamp en veiling op Agribex in Brussel. Op deze wedstrijd wordt niet alleen het exterieur van de dieren geëtaleerd, maar ook het cijfermateriaal dat men in het stamboek van de fokvarkens verzamelt. Zo wordt voor de derde maal de Gouden Piétrain-award uitgereikt voor de nummer één op de hitlijst van de in 2011 afgeteste beren in de selectiemesterij.

Selectiemesterijwerking en fokwaardeschatting

Het Vlaams Varkensstamboek heeft een lange traditie in het meten van de economische efficiëntie van vleesvarkens. Hiertoe baat zij twee vleesvarkensstallen uit (ook wel selectiemesterijen genoemd). Deze bevinden zich in Rumbeke en Scheldewindeke. Voor de toelevering van biggen wordt samengewerkt met drie commerciële zeugenhouders die F1-zeugen hebben. Op deze bedrijven wordt er, door KI-centra en Piétrainfokkers, jaarlijks van zo’n 160-tal Piétrainberen sperma geleverd om à rato van 6 F1-zeugen per beer biggen te produceren. Op een gewicht van ongeveer 23 kg worden er per Piétrainbeer zo’n 20 biggen aangekocht en opgefokt in een selectiemesterij onder uniforme milieu omstandigheden. Tijdens het afmesttraject worden per vleesvarken de parameters groei en voederconversie gemeten. Na het slachten wordt tevens de slachtkwaliteit per dier gerecupereerd. Tweemaandelijks worden deze gegevens samen met de onderlinge verwantschappen tussen deze vleesvarkens (vastgelegd in de afstamming) opgestuurd naar het Departement Biosystemen van de KU Leuven. Hier worden de prestaties van de vleesvarkens gecorrigeerd voor geslacht, opleg- en aflevergewicht, seizoen en stal. Daarna worden deze gecorrigeerde gegevens samen met de afstamming gebruikt in een computermodel (BLUP) om fokwaardes voor groei (DG), voederconversie (VC) en slachtkwaliteit (SLKW) te schatten voor de Piétrainvaders van deze vleesvarkens. Door het toekennen van economische gewichten aan deze drie kenmerken, wordt via een winstfunctie ook een totaalindex (INDEX) berekend. De fokwaardes van een beer voor groei, voederconversie en slachtkwaliteit worden uitgedrukt als een afwijking ten opzichte van het populatiegemiddelde dat gelijk is aan nul. Bij de totaalindex is het populatiegemiddelde 100. Een beer met een index > 100 heeft bijgevolg een genetische aanleg die gunstiger is dan het populatiegemiddelde. Volgens de economische gewichten van het fokdoel komt een stijging van de index met 1 punt overeen met een stijging van de vetmestingsefficiëntie van ongeveer 0,15 € bij de nakomelingen van deze beer.

Hitlijst

De economische gewichten worden periodiek (5-tal jaar), door een commissie in het varkensstamboek, vastgelegd aan de hand van het fokdoel. Het vastleggen van het fokdoel gebeurt aan de hand van economische studies van de varkens- en veevoedersector, en de afzetmarkt voor varkensvlees. Het spreekt voor zich dat de verhoudingen van deze economische gewichten een grote invloed hebben op de rangschikking van de beren in de hitlijst. Deze hitlijst wordt jaarlijks gepubliceerd naar aanleiding van de nationale prijskamp. Bijgevolg dient men bij het gebruik van deze hitlijsten om geschikte Piétrainberen te kiezen, meer rekening te houden met individuele fokwaardes voor groei, voederconversie en slachtkwaliteit, en zich niet altijd blindstaren op de volgorde volgens deze totaalindex (INDEX). Immers verschillen de specifieke zeugengenetica, afschrijvingen per vleesvarkensplaats en het afzetkanaal van de vleesvarkens van bedrijf tot bedrijf. Deze bedrijfsspecifieke factoren bepalen veel meer of men het accent bij de keuze van een Piétrainbeer meer op groei dan wel karkaskwaliteit zal leggen. Bovendien speelt er ook een speculatief element in de beerkeuze aangezien de zeugenhouder bij het insemineren van z’n zeugen niet altijd goed kan inschatten als hij z’n vleesvarkens 10 maand na inseminatie in een markt van hoog- of laagconjunctuur zal kunnen verkopen. Voor wat voederconversie betreft is het tijdsvak iets korter aangezien de big, die voortkomt uit de beerkeuze, reeds 4 maand later begint voeder te eten en mest te produceren.

Dit alles neemt niet weg dat de beren uit de top tien van de huidige hitlijst, gesorteerd op totaalindex, stuk voor stuk beren zijn die economisch efficiënte vleesvarkens zullen produceren (zie tabel en foto’s). Vandaar ook dat we deze topberen en hun eigenaars, die de moeite deden om ze af te testen in de selectiemesterij, in de bloemetjes willen zetten. Zo zal tijdens de prijskamp, tussen de keuring van de reeksen door, de aandacht gevestigd worden bij het publiek op deze hitlijst, door het uitreiken van de ‘Gouden Piétrain 2011’ aan de nummer één.

Nummer één

Dit jaar valt de eer te beurt aan Mindy van de Blomberg van KI Blomme uit Pittem. Deze prestatie krijgt dus te meer glans als men weet dat de plaatsen 2 en 6 ook door beren van KI-Blomme bezet worden (zie tabel).  De basis van dit succes ligt ongetwijfeld bij de fokker van deze beren: Varkensverbetering Blomme, Pittem. Deze Piétrainfokkerij is namelijk in handen  van de dezelfde uitbaters als het KI-centrum. De combinatie van KI-centrum met Piétrainfokkerij heeft de laatste jaren uitbreiding gevonden. Zo telt Vlaanderen 13 erkende KI-centra waarbij de uitbater tevens ingeschreven Piétrainzeugen in eigendom heeft. Opvallend is dat deze familiale bedrijven telkens goed scoren in de hitlijst. Wellicht speelt hier de feed back vanuit de klanten die hun vleesvarkens goed opvolgen  een rol.