Analyse van de steun aan de landbouwer: 2009

09.07.2011

Via het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) van de Europese Unie wordt steun verleend aan de landbouwers. Momenteel kunnen binnen het GLB twee pijlers onderscheiden worden. De traditionele markt- en prijssteun en de rechtstreekse steun (waaronder de bedrijfstoeslag) vormen de eerste pijler. Het plattelandsbeleid vormt de tweede pijler van het GLB. Sinds 2007 rapporteert het Departement Landbouw en Visserij jaarlijks over de steun aan de landbouwer, wat het mogelijk maakt om trends en verschuivingen te detecteren en de oorzaken ervan te analyseren. Nieuw is dat vanaf dit jaar ook de betalingen aan de landbouwers uit Pijler II worden opgenomen in het rapport, zodat er een completer overzicht ontstaat.
Het overgrote deel van de rechtstreekse steun aan de landbouwer is ontkoppeld door middel van de bedrijfstoeslag. Die bestaat uit en wordt toegekend via een aantal toeslagrechten (gewone, braaklegging en speciale). Toeslagrechten kunnen verhandeld worden. Als toeslagrechten gedurende drie opeenvolgende jaren niet geactiveerd worden, vervallen ze aan de nationale reserve. Net zoals voor de toeslagrechten zijn voor de – nog steeds gekoppelde – zoogkoeienpremie individuele rechten per landbouwer toegekend. Die premierechten kunnen eveneens verhandeld worden. In geval van niet-gebruik vervallen ze aan de Vlaamse reserve. Verder is in de dierlijke sector de slachtpremie kalveren gekoppeld, en komen er een aantal gekoppelde plantaardige premies voor: eiwithoudende gewassen, energiegewassen, noten en zaaizaadvermeerdering. Daar zijn geen individuele rechten voor toegekend. Naast rechtstreekse steun uit Pijler I wordt ook Pijler II-steun uitbetaald aan landbouwers. Het gaat om indirecte steun, met name inzake plattelandsontwikkeling.
Enkele cijfers uit het nieuwe rapport over 2009:

In 2009 werd in Vlaanderen ongeveer 356,5 miljoen euro uitgekeerd aan de landbouwers, afkomstig uit Pijler I (rechtstreekse steun) en uit as 1, as 2 (incl. beheerovereenkomst natuur) en as 3 (incl. zorgboerderijen) van Pijler II. De rechtstreekse steun uit Pijler I neemt met bijna 269 miljoen euro drie kwart van het totaal uitgekeerde bedrag in (campagne 2009), terwijl de Pijler II-betalingen met 87,6 miljoen euro het overige kwart vervullen (kalenderjaar 2009).
Vlaanderen heeft in 2009 bijna 269 miljoen euro rechtstreekse steun uit Pijler I betaald aan 23.487 landbouwers (11.449 euro per bedrijf). De toeslagrechten nemen 233 miljoen euro in en een aandeel van 86,5%. De zoogkoeienpremie is met 29 miljoen euro goed voor bijna 11% en de slachtpremie kalveren met 5,7 miljoen euro voor ruim 2% van de totale rechtstreekse steun. Binnen de toeslagrechten hebben de gewone toeslagrechten een aandeel van 99%: 23.287 bedrijven hebben samen 474.515 gewone toeslagrechten geactiveerd voor een totale waarde van 232,7 miljoen euro of 491 euro per toeslagrecht. Het aantal speciale toeslagrechten is van een veel kleinere orde, zij het dat de waarde per speciaal toeslagrecht (2.573 euro) hoog is.
In 2009 hebben 1.977 bedrijven 26.067 toeslagrechten ter waarde van bijna 12,8 miljoen euro overgelaten. Dat is zowat 5,5% van het totale aantal en 5% van de totale waarde van de toeslagrechten. Het aantal en de waarde van de toeslagrechten die (verplicht) afgestaan worden aan de nationale reserve daalt van jaar tot jaar. In 2009 hebben 668 bedrijven 9.364 zoogkoeienpremierechten overgelaten (hetzij aan andere landbouwers, hetzij aan de Vlaamse reserve).
De Pijler II-steun aan landbouwers tijdens kalenderjaar 2009 bedroeg 87,6 miljoen euro. De steun uit as 1 heeft daarin een aandeel van 63%: 6.002 bedrijven hebben samen 55,3 miljoen euro steun uit as 1 ontvangen (9.214 euro per bedrijf). As 2 (incl. beheerovereenkomst natuur) neemt 31,5% van de totale betalingen uit Pijler II aan de landbouwer in. In 2009 werd aan 12.215 bedrijven steun uit as 2 uitbetaald met een totale som van 27,5 miljoen euro (2.255 euro per bedrijf). De steun uit as 3 vervolledigt de steun uit Pijler II aan de landbouwers. Er werd in 2009 aan 556 bedrijven in totaal 4,7 miljoen euro aan steun uit as 3 (incl. zorgboerderijen) uitgekeerd (8.560 euro per bedrijf).

Het volledige rapport kan geraadpleegd en besteld worden op de website van Landbouw en Visserij.